Donations

της Αννίτας Τσοπανέλλη*

White City, Τελ Αβίβ. Η μεγαλύτερη παγκοσμίως συγκέντρωση κτηρίων του Μοντέρνου Κινήματος. 3700 κτήρια! Το 2003 η White City του Τελ Αβίβ ανακηρύχθηκε Μνημείο της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO λόγω της μοναδικής σημασίας της για τις διάφορες τάσεις του Μοντέρνου Κινήματος στην αρχιτεκτονική και τον πολεοδομικό σχεδιασμό των αρχών του 20ού αιώνα.

Από την δεκαετία του ’20 ακόμη το Τελ Αβίβ άρχισε να ψάχνει για ένα εθνικό στυλ αρχιτεκτονικής. Τότε υιοθετήθηκε το λεγόμενο «International Style», ένας όρος που αναφερόταν στην παγκόσμια εφαρμογή των αρχών του Μοντέρνου Κινήματος. Ο όρος εξέφραζε την επιθυμία η νεοϊδρυθείσα πόλη να είναι όσο το δυνατόν πιο «μοντέρνα». Η σκόπιμη χρήση του όρου «Bauhaus» για την τοπική αρχιτεκτονική έκανε πιο ελκυστικά τα προς πώληση νεόδμητα διαμερίσματα και απογείωσε την αξία τους.

Για να μην αποδίδουμε, όμως, μόνον ωφελιμιστικά κίνητρα στην υιοθέτηση του Μοντερνισμού, η γλώσσα του (προτεραιότητα στον λειτουργικό σχεδιασμό και στην απλότητα) βρήκε σύμφωνο το Σιωνιστικό Κίνημα. Έτσι ο Μοντερνισμός έγινε σύμβολο της γέννησης του νέου Εβραϊκού έθνους.

Ο χαρακτηρισμός της αρχιτεκτονικής του Τελ Αβίβ, βέβαια, είναι πιο πολύπλοκος, διότι συνδυάζει τις αρχές του Μοντέρνου Κινήματος με τις κλιματικές απαιτήσεις και τα πολιτιστικά χαρακτηριστικά της περιοχής. Χρησιμοποιήθηκε το λευκό χρώμα (εξ ου και το όνομα) για να αντανακλά το φως και να προστατεύει από την ζέστη ενώ τα μεγάλα υαλοστάσια του Μπάουχαους αντικαταστάθηκαν από μικρότερα ανοίγματα σε υποχώρηση για εξασφάλιση σκίασης.

190 από τα κτήρια της White City περιχαρακώνονται από τις πιο αυστηρές προδιαγραφές προστασίας. Ένα από αυτά είναι η οικία Μαξ Λίμπλινγκ, με την οποία θα σας κάνω τη γνωριμία.

Η οικία Μαξ Λίμπλινγκ είναι το πρώτο κτήριο στο Ισραήλ που υιοθέτησε επιμήκεις εξώστες σε εσοχή (κάτι σαν τους σημερινούς ημιυπαίθριους χώρους), έναν δανεισμό από την αρχιτεκτονική του Le Corbusier. Οι λωρίδες-εσοχές τονίζουν την οριζόντια οργάνωση της όψης του κτηρίου αλλά δεν έχουν μόνο σχεδιαστικό ρόλο. Προστατεύουν, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, τους εσωτερικούς χώρους από τον έντονο μεσογειακό ήλιο.

Το κτήριο, τοποθετημένο ελεύθερα στο οικόπεδο, δέχεται ανεμπόδιστα την αύρα της θάλασσας από την δυτική όχθη. Εύχρηστες εγκαταστάσεις σε κουζίνες και λουτρά αποδεικνύουν την αφοσίωση στις αρχές του Μπάουχαους (λειτουργικότητα, οικονομία). Οι επισκέπτες μπορούν να νιώσουν τον μοναδικό χαρακτήρα της αρχιτεκτονικής που αναπτύχθηκε στο Τελ Αβίβ-Γιάφο. Έχουν την ευκαιρία να δουν αυθεντικά υλικά και αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες, που τους καλούν να βιώσουν την ιστορία.

Το κτήριο κατασκευάστηκε το 1936, στο Νο 29 της οδού Ίντελσον, για τον Μαξ Λίμπλινγκ, διαχειριστή ακινήτων, και τη σύζυγό του Τόνι, από τον αρχιτέκτονα Ντοβ Καρμί και τον πολιτικό μηχανικό Τσβι Μπαράκ.

Το 1963 το κτήριο πέρασε στην ιδιοκτησία του Δήμου του Τελ Αβίβ, με την ευχή να στεγάσει ένα μουσείο, έναν παιδικό σταθμό ή έναν φοιτητικό ξενώνα. Το 2014 ήταν ένα από τα πρώτα κτήρια του Μοντέρνου Κινήματος που εντάχθηκε στο χρηματοδοτικό πρόγραμμα του Getty Foundation με τίτλο «Keeping it Modern». Τελικά αποφασίστηκε να στεγάσει το White City Center, του οποίου συνιδρυτές ήταν ο Δήμος του Τελ Αβίβ και η Γερμανική κυβέρνηση, η οποία χρηματοδότησε την αποκατάστασή του (2017-2019)!

Έχει ενδιαφέρον να αναφερθεί ότι η αρχιτέκτονας που ανέλαβε, μαζί με ομάδα ειδικών, το έργο της αποκατάστασης είναι η Ρίβκα Καρμί, σύζυγος του γιου του αρχιτέκτονα του κτηρίου, Ντοβ Καρμί. Το κτήριο άνοιξε τις πύλες του για το κοινό στις 19 Σεπτεμβρίου 2019, γιορτάζοντας τα 100 χρόνια του Μπάουχαους. Και από τότε λειτουργεί σαν το κεντρικό σημείο, από το οποίο εκπορεύεται οτιδήποτε αφορά στην προστασία αυτού του συνόλου-μνημείου της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς, της White City του Τελ Αβίβ.

* Η Αννίτα Τσοπανέλλη είναι αρχιτέκτων

πηγή: ΑΛΕΦ | τεύχος 84