Donations

(5ος αιώνας π.Χ.)

Κάποιοι ιστορικοί λένε ότι δεν είναι υπαρκτό πρόσωπο. Ο Έλλην ιστορικός Ηρόδοτος, αναφέρει ότι ο Βασιλιάς Ξέρξης (Αχασβερός στην Βίβλο) νυμφεύθηκε μια γυναίκα με το όνομα «Αμνεστρίς» (ηχητικά κοντά στο βαβυλωνιακόΕστήρ). Δεν υπάρχει αναφορά της Εστέρ σε άλλα αρχαία κείμενα, παρά μόνο στις Γραφές και σε κάποιους ιερούς κυλίνδρους.

Ανεξάρτητα από το αν υπήρξε ή όχι, η ιστορία της εορτάζεται κάθε χρόνο στη γιορτή του Πουρίμ, εδώ και δυόμιση χιλιάδες χρόνια. Το δίδαγμα αυτής της ιστορίας είναι ότι το μίσος για τον «άλλον», τον διαφορετικό, είναι έγκλημα και αμάρτημα που πρέπει να τιμωρείται.

Η ιστορία της Εστέρ, είναι μια απλή, σχεδόν φανταστική ιστορία, όπου το καλό θριαμβεύει του κακού μέσω ενός έξυπνου άνδρα και της γοητείας και του θάρρους μιας όμορφης γυναίκας.Πέραν του αντισημιτισμού, οι μελετητές προβληματίζονται για το κρυμμένο μήνυμα αυτής της ιστορίας.

Το αφήγημα λέει ότι η άρνηση της βασίλισσας Βάστη να χορέψει γυμνή μπροστά στους φίλους του βασιλιά Αχασβερός, την οδήγησε στην εξορία ή στο θάνατο.Μεταξύ των γυναικών του βασιλείου του, ο Αχασβερός επέλεξε την Εστέρ, ως τη νέα βασίλισσά του. Ο Μορδεχάι,θείος της Εστέρ, απέτρεψε μια συνωμοσία κατά της ζωής του βασιλιά. Ο Αμάν ο Αμαλεκίτης, κέρδισε την εμπιστοσύνη του βασιλιά και το αξίωμα του πρωθυπουργού.Προσβεβλημένος από την άρνηση του Μορδεχάι να τον προσκυνά, ο Αμάν έπεισε τον βασιλιά ότι υπάρχει στο βασίλειό του ένας λαός, οι Ισραηλίτες, που υπακούνε στους δικούς τους νόμους, μιλούν τη δική τους γλώσσα, αγνοούν τον βασιλιά και για τούτο, πρέπει όλοι να θανατωθούν. Ο Μορδεχάι ενημέρωσε την Εστέρ, η οποία με κίνδυνο της ζωής της, προσκάλεσε τον βασιλιά και τον Αμάν σε συμπόσια. Η Εστέρ κατάφερε να κερδίσει την προσοχή και την εύνοια του βασιλιά, ο οποίος διέταξε να τιμηθεί με μεγαλοπρέπεια ο Μορδεχάι που του έσωσε τη ζωή, αναίρεσε τη διαταγή του αφανισμού των Ισραηλιτών και οδήγησε στην κρεμάλα τον Αμάν, αντί του Μορδεχάι.Θανατώθηκαν οι οπαδοί και η οικογένεια του Αμάν και αυτή είναι η τιμωρία,όπως λέει η Τορά, για όποιους θέλουν την εξόντωση του εβραϊκού λαού.

Να σημειώσουμε, ότι η ιστορία έδειξε, ότι μετά την Εστέρ δεν βρέθηκε κάποια «τολμηρή βασίλισσα» να σώσει τους Εβραίους από την καταπίεση και τη σφαγή κατά τη ρωμαϊκή αυτοκρατορία, τις Σταυροφορίες, την ισπανική Ιερά Εξέταση, τη σφαγή στο Τσμιέλνικι (Chmielnicki) της Πολωνίας, τα ρωσικά πογκρόμ, τους ναζί.

Οι μελετητές της Τορά παρατήρησαν την απουσία αναφοράς στο Θεό, στην εξέλιξη της ιστορίας της Εστέρ. Κατά τη διάρκεια των μεγάλων δεινών τους, οι Εβραίοι αναρωτήθηκαν γιατί ο Θεός δεν έσωσε το λαό του, γιατί δεν έδειξε κάποια συμπάθεια. Ο Ράσι, μεγάλος σχολιαστής της Τορά, σημειώνει ότι την εποχή της Εστέρ, ο Θεός είχε αποσυρθεί από τα θέματα των ανθρώπων.

Ο Ελί Βιζέλ, ένας βαθιά ανθρώπινος μυθιστοριογράφος και φωνή της δικαιοσύνης, στο βιβλίο του Sages and Dreamers (Σοφοί και Ονειροπόλοι) αισθάνεται μεγάλη αγωνία, όταν αναφέρεται στο μύθο της Εστέρ. Θεωρεί γοητευτική την ιστορία στην αφέλειά της αλλά προβληματίζεται με τις διαφορετικές ερμηνείες της πλοκής και τα κίνητρα των χαρακτήρων της. Κατά τον Βιζέλ, η ιστορία του Πουρίμ δεν αφορά μόνο στην καταδίωξη των Εβραίων,αλλά και στην μνημόνευση αυτού του γεγονότος. Πρέπει να θυμόμαστε σε τι αναφέρεται και να διδαχθούμε από το μήνυμά της για να διαφυλάξουμε το μέλλον μας.

Μετά τον διωγμό από την Ισπανία το 1492, οι Εβραίοι στα διάφορα γκέτο της Ευρώπης αναρωτιούνταν γιατί δεν αντιστάθηκαν στην βαρβαρότητα της Ιεράς Εξέτασης. Ο Μορντεχάι δεν προσκύνησε τον Αμάν. Οι Ραββίνοι τους υπενθύμιζαν, ότι ο Μορντεχάι  συμβούλεψε την Εστέρ να κρύψει την εβραϊκή της ταυτότητα. Το Πουρίμ, με όλη τη χαρά και το μεθύσι που φέρνει, μεταφέρει ένα σημαντικό μήνυμα. Ο Αμάν θέλησε να αφανίσει τους Εβραίους. Καθώς ήταν διασκορπισμένοι σε όλη την βαβυλωνιακή αυτοκρατορία, ήτανεύκολο θήραμα, όπως καιόταν ήταν διασκορπισμένοι σε όλη την Ευρώπη. Ένας βασικός λόγος για τη δημιουργία του Κράτους του Ισραήλ, ήταν να έχει ο εβραϊκός λαός το δικό του κράτος, ώστε να μην ξαναγίνει λεία στους «Αμάν», είτε του Βερολίνου, ή της Αγίας Πετρούπολης.

Το μήνυμα της Εστέρ πρέπει να γίνει κατανοητό σε όλους τους λαούς, γιατί ο «Αμάν» είναι πάντα εδώ.

Από το ομότιτλο βιβλίο του
MICHAEL SAPIRO
μετάφραση Αλίκη Αρούχ-Μορδεχάι