Donations

Το Εβραϊκό Μουσείο της Ελλάδος (ΕΜΕ), σε συνεργασία με το Επιγραφικό Μουσείο (ΕΜ), ανακοίνωσε την έναρξη της νέας και εξαιρετικά σημαντικής περιοδικής έκθεσης με τίτλο: «Λίθινες Διαδρομές – Ιστορίες από Πέτρα: Εβραϊκές επιγραφές στην Ελλάδα». Η έκθεση που υλοποιήθηκε με την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού και των Υπηρεσιών του και με χρηματοδότηση του Υπουργείου Εξωτερικών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, από πόρους του Ελληνογερμανικού Ταμείου για το Μέλλον, εγκαινιάστηκε από την Υπουργό Πολιτισμού και Αθλητισμού τη Δευτέρα 16 Μαΐου 2022 και θα διαρκέσει έως το τέλος Φεβρουαρίου 2023.

Η ιδέα της έκθεσης βασίστηκε στην βραβευμένη από την Ακαδημία Αθηνών (2019)- έντυπη επιστημονική έκδοση υπό τον τίτλο, Corpus Inscriptionum Judaicarum Graeciae (CIJG):Σύνταγμα Ιουδαϊκών και Εβραϊκών Επιγραφών από την Ηπειρωτική και Νησιωτική Ελλάδα, και τεκμηριώνει την παρουσία των Εβραίων στον ελλαδικό χώρο από τα τέλη του 4ου π.κ.ε/π.Χ. αιώνα. Στο πλαίσιο της κοινής αυτής περιοδικής έκθεσης, το ΕΜΕ εξέδωσε πέντε ακαδημαϊκά πονήματα, τα οποία πλαισιώνουν τη θεματολογία και το περιεχόμενό της και την καθιστούν πιο κατανοητή, προσιτή και χρήσιμη στο ευρύ κοινό:

Α. Ψηφιακή έκδοση (ebook) του επιγραφικού συντάγματος CIJG: Την έκθεση «Λίθινες Διαδρομές – Ιστορίες από Πέτρα: Εβραϊκές επιγραφές στην Ελλάδα» συνοδεύει η ψηφιακή έκδοση (e-book) του επιγραφικού συντάγματος, Corpus Inscriptionum Judaicarum Graeciae (CIJG):Σύνταγμα Ιουδαϊκών και Εβραϊκών Επιγραφών από την Ηπειρωτική και Νησιωτική Ελλάδα (τέλη 4ου π.κ.ε./π.Χ.-15ος αιώνας), προκειμένου ο επισκέπτης να αποκτήσει πρόσβαση στην πλήρη έκταση του διαθέσιμου επιγραφικού υλικού. Η έκδοση αυτή συγκέντρωσε και παρουσίασε περίπου 108 επιγραφές εβραϊκού ενδιαφέροντος ή περιεχόμενου, που απαντούν στον ελληνικό γεωγραφικό χώρο, αρκετές από αυτές για πρώτη φορά. Τον Δεκέμβριο του 2019, η έντυπη έκδοση βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών στην κατηγορία της «Τάξης των Γραμμάτων και των Καλών Τεχνών».

Β. Κατάλογος της περιοδικής έκθεσης, «Λίθινες Διαδρομές – Ιστορίες από Πέτρα: Εβραϊκές επιγραφές στην Ελλάδα»: Ο δίγλωσσος κατάλογος της κοινής έκθεσης περιλαμβάνει όλα τα επιγραφικά τεκμήρια που εκτίθενται στο Εβραϊκό Μουσείο της Ελλάδος και στο Επιγραφικό Μουσείο, τα οποία και ταξινομούνται θεματικά, καλύπτοντας εκφάνσεις της κοινωνικής, θρησκευτικής, πολιτικής και πολιτιστικής ζωής των εβραϊκών κοινοτήτων της ύστερης αρχαιότητας, ενώ ιδιαίτερη ενότητα αφορά στην εβραϊκή παρουσία στο Μυστρά. Η πρωτότυπη αυτή «ανάγνωση» που προτείνει η διπλή έκθεση στον επισκέπτη, έγκειται στην εξερεύνηση της πρώιμης εγκατάστασης των Εβραίων στην Ελλάδα, όχι ως ένα μεμονωμένο ιστορικό γεγονός, αλλά ως αναπόσπαστο μέρος ενός ευρύτερου ιστορικού, γεωγραφικού και χρονολογικού πλαισίου, τονίζοντας και αναδεικνύοντας, με αυτό τον τρόπο, την πολυπολιτισμικότητα της Ελλάδας.

Γ. Κατάλογος της έκθεσης τέχνης υπό τον τίτλο, «Τέχνη της Μνήμης και της Μνημόνευσης»:

Για την πλαισίωση της έκθεσης τέχνης, Τέχνη της Μνήμης και της Μνημόνευσης, η οποία παρουσιάζεται στο Εβραϊκό Μουσείο Ελλάδος, ως αναπόσπαστο τμήμα της διπλής μουσειακής πρότασης, υπό την επιμέλεια του Βίκτωρ Κοέν, δημιουργήθηκε ξεχωριστός δίγλωσσος κατάλογος. Η έκθεση προτείνει μια νέα ανάγνωση του αρχαιολογικού υλικού, μέσα από τη σύγχρονη ματιά δέκα καλλιτεχνών από τον κόσμο των καλών και των εφαρμοσμένων τεχνών. Η επιγραφική τέχνη, ως μια πρώιμη μορφή σχεδιασμού, επανακαθορίζεται ως νέο σημείο αναφοράς μέσα από τα έργα των σύγχρονων επιγόνων της από ένα ευρύ φάσμα μορφών τέχνης από το χώρο του σχεδιασμού. Ανάμεσα σε αυτούς συγκαταλέγονται ο σχεδιαστής γραμματοσειρών Γιάννης Καρλόπουλος, ο βιομηχανικός σχεδιαστής Ανδρέας Βαρώτσος, οι καλλιτέχνες Άρτεμις Αλκαλάη, Ξενής Σαχίνης και Κατερίνα Ζαφειροπούλου, το εικαστικό δίδυμο Kalos & Klio και οι φωτογράφοι Άρις Γεωργίου και Μαρίλια Φωτοπούλου. Την έκθεση ολοκληρώνει πίνακας του εικαστικού Μωρίς Γκανή (1973-2019) – στη μνήμη του οποίου είναι αφιερωμένη η έκθεση.

Δ. Nicholas de Lange, Jews in the Byzantine Empire, edited by Robert Pitt, The Jewish Museum of Greece, Athens 2022

 

Ε. Nicholas de Lange, Οι Εβραίοι στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, μετάφραση: Δημήτριος Δούμας, επιμέλεια: Αναστασία Λουδάρου, Εβραϊκό Μουσείο της Ελλάδος, Αθήνα 2022

 

Η κοινή έκθεση συνοδεύεται και από την έντυπη έκδοση με τίτλο «Οι Εβραίοι της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας» του ομότιμου καθηγητή του πανεπιστημίου του Cambridge, Nicholas de Lange, η οποία πραγματεύεται θέματα σχετικά με την ιστορία και αρχαιολογία των Εβραίων της ύστερης αρχαιότητας και του Βυζαντίου. Ο βυζαντινός Ιουδαϊσμός αποτελεί ένα από τα πλέον παραγνωρισμένα κεφάλαια στη ιστορία του Ιουδαϊσμού. Τα περισσότερα βιβλία ιστορίας για τους Εβραίους αναφέρονται ελάχιστα στο Βυζάντιο. Στην πραγματικότητα, το Βυζάντιο κατέχει κεντρική θέση στον εβραϊκό κόσμο του Μεσαίωνα και συγκροτεί, κατά τρόπο σημαντικό, κομβικό σημείο που συνδέει περιοχές ευρύτερα γνωστές (Ιράκ, Αίγυπτο, Ιταλία, Γερμανία και άλλες). Ο Ιουδαϊσμός δοκιμάστηκε αλλά και εμπλουτίστηκε από το συναπάντημά του με τον Χριστιανισμό. Αντίστοιχα, οι περισσότερες ιστορικές μελέτες που αφορούν το Βυζάντιο αγνοούν την εβραϊκή διάσταση και εστιάζουν αποκλειστικά στην Ορθόδοξη Εκκλησία, παραβλέποντας το γεγονός ότι ο Χριστιανισμός προήλθε από τον Ιουδαϊσμό και εξακολουθούσε να τροφοδοτείται από αυτόν. Το βιβλίο αυτό είναι το πρώτο στην ελληνική γλώσσα που επιχειρεί να φωτίσει αυτό το θέμα και να διερευνήσει τον βυζαντινό Ιουδαϊσμό σε όλες του τις εκφάνσεις.

Τέλος, στο πλαίσιο της υλοποίησης της έκθεσης και για τις ανάγκες επικοινωνίας με το ενδιαφερόμενο κοινό δημιουργήθηκαν δύο αφίσες καθώς και ειδικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα για σχολικές ομάδες & οικογένειες.

πηγή: Εβραϊκό Μουσείο Ελλάδος