Donations

Στις αρχές του 20ου αιώνα τα λοιμώδη νοσήματα ήταν ανεξέλεγκτα στην περιοχή της Παλαιστίνης. Οι κλινικές που δημιουργήθηκαν από τις ευρωπαϊκές εβραϊκές κοινότητες για παροχή περίθαλψης στον εβραϊκό πληθυσμό της Ιερουσαλήμ, γρήγορα έγιναν νοσοκομεία που επεκτάθηκαν για να καλύψουν τις ανάγκες μιας σύγχρονης πόλης. Το 1912 – έτος ίδρυσης του ιατρικού συλλόγου, υπήρχαν 35 Εβραίοι γιατροί στη χώρα, η πλειοψηφία των οποίων ήταν εξειδικευμένοι στην οφθαλμολογία, την δερματολογία και την παρασιτολογία. Ακολούθως της δήλωσης Μπάλφουρ, ο αριθμός των Εβραίων ιατρών αυξήθηκε απότομα, παράλληλα με τους Εβραίους μετανάστες, μετά από κάθε κύμα δίωξης στην Ευρώπη. Ωστόσο, οι υπηρεσίες υγείας αντί να υποβαθμιστούν όπως θα περίμενε κανείς, βελτιώθηκαν ακόμα περισσότερο στο πλαίσιο της βρετανικής εντολής, με ένα διευρυμένο δίκτυο κλινικών και με μέτρα δημόσιας υγείας, συμπεριλαμβανομένου ενός προγράμματος ανοσοποίησης. Έτσι δημιουργήθηκε μια ιατρική υποδομή, ικανή να αντιμετωπίσει τις πρόσθετες απαιτήσεις της μετανάστευσης και του πολέμου της ανεξαρτησίας, κατά την ίδρυση του κράτους.

Με την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ το 1948, αντικαταστάθηκε το υγειονομικό τμήμα της βρετανικής εντολής από το ισραηλινό υπουργείο υγείας, ενώ ιδρύθηκαν περιφερειακά υγειονομικά γραφεία και επιδημιολογική υπηρεσία. Οι δε νοσοκομειακές εγκαταστάσεις, που λειτουργούσαν προηγουμένως υπό βρετανική διοίκηση, αναλήφθηκαν από το κράτος και συστήθηκαν νέα νοσοκομεία και κλινικές στη θέση τους. Παρ’ όλα αυτά, κατά τα τέλη του 1948, μόνο το 53% των Ισραηλινών κατοίκων ήταν ασφαλισμένο και το γεγονός αυτό, μόλις το 1995 άλλαξε επιτυχώς, με την ψήφιση εθνικού νόμου περί ασφάλισης υγείας. Σύμφωνα με το νόμο αυτό, όλοι οι Ισραηλινοί κάτοικοι υποχρεούνται υγειονομικής περίθαλψης έναντι φόρου, σε έναν από τους τέσσερις δημόσιους ασφαλιστικούς οργανισμούς (Clalit, Maccabi, Meuhedet, Leumit), γνωστούς ως Kupat Holim – ενώ περαιτέρω ιατρική κάλυψη (ευρύτερο φάσμα χειρουργικών επεμβάσεων, θεραπειών, φαρμάκων και ασφάλισης στο εξωτερικό) επιτρέπεται με την αγορά ιδιωτικής ασφάλισης υγείας. Επιπλέον, οι νέοι μετανάστες δικαιούνται ένα έτος δωρεάν ασφάλισης υγείας αν δεν εργάζονται, ενώ αν δεν έχουν ακόμη εγγραφεί σε Kupat Holim και έχουν άμεση ανάγκη για υγειονομική περίθαλψη, δικαιούνται κάλυψης από τον δημόσιο Διαμεσολαβητή του υπουργείου υγείας.

Στις αρχές του 21ου αιώνα, το Ισραήλ είχε 27.000 ιατρούς, 47.000 νοσηλευτές, πολύ χαμηλή βρεφική θνησιμότητα (7,5 ανά 1.000 γεννήσεις) και υψηλό προσδόκιμο ζωής (81 έτη κατά μέσο όρο για τις γυναίκες και 78 έτη για τους άνδρες). Εκ τότε, η ιατρική περίθαλψη παρέχεται μέσα από ένα δίκτυο νοσοκομείων και κλινικών συνδεδεμένων με τα διάφορα ταμεία υγείας, το υπουργείο υγείας ή άλλες οργανώσεις, όπως η Hadassah και η Magen David Adom. Επιπλέον, τα νοσοκομεία και οι ιατρικές υπηρεσίες είναι σε θέση και αντιμετωπίζουν καταστάσεις έκτακτης ανάγκης από πολέμους ή τρομοκρατικές επιθέσεις. Πιο συγκεκριμένα, από τα τέλη του 2014 υπάρχουν 85 νοσοκομεία στο Ισραήλ: 44 γενικά νοσοκομεία, 12 νοσοκομεία ψυχικής υγείας, 29 εξειδικευμένα νοσοκομεία γηριατρικής – αποκατάστασης. Από τα γενικά νοσοκομεία, μόνο 20 είναι κρατικά, ενώ τα υπόλοιπα είναι ιδιωτικά – τα περισσότερα κερδοσκοπικών ή φιλανθρωπικών οργανώσεων. Εκτός από τα νοσοκομεία, υπάρχουν και εκατοντάδες δημόσιες κλινικές που διοικούνται από τα Kupot Holim (Clalit 1400 κλινικές, Leumit 320, Maccabi 150, Meuhedet 250). Άλλες τόσες περίπου είναι οι ιδιωτικές κλινικές.

Το Ισραήλ διαθέτει σήμερα, ένα από τα πλέον τεχνολογικά προηγμένα και υψηλής ποιότητας συστήματα υγειονομικής περίθαλψης στον κόσμο. Τα νοσοκομεία είναι εξοπλισμένα με σύγχρονες εγκαταστάσεις και ιατρική τεχνολογία υψηλής ποιότητας, ενώ σε έρευνα του 2014 κατατάχθηκε το ισραηλινό σύστημα, ως το έβδομο πιο αποτελεσματικό στον κόσμο. Ως προς τις ιατρικές υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, αυτές παρέχονται από την οργάνωση Magen David Adom (MDA), με 1.200 άτομα εξειδικευμένο ιατρικό και παραϊατρικό προσωπικό, 10.000 εθελοντές, 95 σταθμούς, περισσότερα από 700 ασθενοφόρα και 4 άρτια εξοπλισμένα ελικόπτερα. Επιπλέον όλων αυτών των μέσων, παρέχονται ιατρικές υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και από τις οργανώσεις Hatzalah (δίκτυο ασθενοφόρων, που εξυπηρετεί εβραϊκές κοινότητες σε όλο τον κόσμο) και Zaka (οργάνωση Oρθοδόξων Εβραίων, που εκτός από παροχή ιατρικών υπηρεσιών βοηθά στην αναγνώριση θυμάτων τρομοκρατίας κ.α.).

Ως προς την ιατρική εκπαίδευση και την έρευνα, αποτελούσαν πάντα υψηλή προτεραιότητα, ακόμη και πριν από την ίδρυση του κράτους. Η ιατρική εκπαίδευση σήμερα, διεξάγεται στις τέσσερις ιατρικές σχολές της χώρας, δηλαδή στο εβραϊκό πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ (ιδρύθηκε το 1949), στο πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ (ιδρύθηκε το 1965), στο πανεπιστήμιο Μπεν Γκουριόν της Νεγκέβ (ιδρύθηκε το 1974), στο πανεπιστήμιο Τέχνιον της Χάιφα (ιδρύθηκε το 1969) και στα νοσοκομεία που συνδέονται με αυτά (Hadassah, Sheba-Tel Hashomer, Rambam, Belinson, κ.α). Η δε πλειοψηφία των ιατρικών ερευνών, εκτελείται στις σχετικές σχολές αυτών των πανεπιστημίων, στο πανεπιστήμιο Μπαρ Ιλάν, που όμως δεν διαθέτει ιατρική σχολή και στο διεθνώς γνωστό Ινστιτούτο Επιστήμης Βάιζμαν. Έτσι σήμερα, περισσότερες από τις μισές διεθνείς ισραηλινές επιστημονικές δημοσιεύσεις, είναι ιατρικές και η ισραηλινή βιομηχανία (περισσότερες από 900 εταιρείες βιοτεχνολογίας και βιοεπιστημών) χρησιμοποιεί αυτή την εκτεταμένη γνώση, για την ανάπτυξη νέων φαρμακευτικών προϊόντων, ιατρικού εξοπλισμού και θεραπειών, καθιστώντας το Ισραήλ παγκόσμιο ηγέτη στην ιατρική. Ενδεικτικά μόνο, το νοσοκομείο Tel Hashomer σήμερα είναι παγκόσμιο κέντρο έρευνας και θεραπείας για τη γυναικεία υπογονιμότητα, τη μεταμόσχευση μυελού των οστών και την έρευνα των βλαστοκυττάρων. Στο ίδιο νοσοκομείο, τέθηκαν τα θεμέλια για την κλινική γενετική στη χώρα και οργανώθηκε το εθνικό κέντρο παιδιατρικής ογκολογίας.

Έχοντας πει τα παραπάνω, το Ισραήλ αναδύεται σήμερα και ως δημοφιλής προορισμός για ιατρικούς τουρίστες. Από το 2010 και ακολούθως, περισσότεροι από 30.000 αλλοδαποί ταξιδεύουν κάθε χρόνο στη χώρα για ιατρικές διαδικασίες – και ο αριθμός αυτός διαρκώς αυξάνεται, αποδίδοντας έσοδα εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων. Οι πιο πολλοί ιατρικοί τουρίστες πηγαίνουν στο Ισραήλ, επειδή οι διαδικασίες που επιδιώκουν δεν είναι διαθέσιμες στις χώρες καταγωγής τους. Άλλοι, ιδιαίτερα από τις ΗΠΑ, επιλέγουν το Ισραήλ επειδή μπορούν να λάβουν ποιοτική θεραπεία με πολύ χαμηλότερο κόστος. Επιπροσθέτως των 30.000 και πλέον αλλοδαπών ιατρικών τουριστών, είναι και χιλιάδες κάτοικοι των παλαιστινιακών εδαφών, οι οποίοι αναζητούν ιατρική περίθαλψη στο Ισραήλ. Αυτοί αποτελούν τον παλαιστινιακό ιατρικό τουρισμό και η ιατρική περίθαλψή τους καταβάλλεται από την παλαιστινιακή Αρχή ή από ισραηλινά προγράμματα όπως το «Save the Children», που ιδρύθηκε από το Κέντρο Πέρες για την ειρήνη (και που παρέχει δωρεάν ιατρική περίθαλψη από ισραηλινούς ιατρούς σε παλαιστινιακά παιδιά). Στο σημείο αυτό πρέπει να τονισθεί, πως όλοι οι Άραβες πολίτες του Ισραήλ ανήκουν στο ίδιο ακριβώς σύστημα υγειονομικής περίθαλψης, με αυτό των υπολοίπων πολιτών της χώρας. Αντίθετα, τον Ιανουάριο του 2009 κατά τη διάρκεια του πολέμου της Γάζας, η παλαιστινιακή Αρχή δεν δίστασε να ακυρώσει την οικονομική κάλυψη όλων των Παλαιστινίων στα ισραηλινά νοσοκομεία, ακόμα και των χρόνιων ασθενών και εκείνων που έχρηζαν πολύπλοκης φροντίδας, που δεν υπάρχει στα παλαιστινιακά εδάφη. Τέλος, από τον Αύγουστο του 2013, τα ισραηλινά νοσοκομεία παρέχουν δωρεάν θεραπεία και σε πολλούς Σύριους πολίτες. Οι ασθενείς αυτοί φτάνουν με στρατιωτικό ασθενοφόρο και τα νοσοκομεία καλούν τον ισραηλινό στρατό να τους μεταφέρει πίσω, όταν θεραπευτούν.

Επίλογος

Ξεκινώντας πολύ πριν από την ανεξαρτησία του 1948 και κατά τις επόμενες επτά δεκαετίες, το Ισραήλ δημιούργησε ένα αποτελεσματικό δημόσιο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης, με εξαιρετικά αποτελέσματα για την υγεία και τη συνολική επιβίωση των Ισραηλινών πολιτών. Κατά τα πιο πρόσφατα 70 χρόνια από την ίδρυση του Ισραήλ, οι Ισραηλινοί γιατροί όχι μόνο ανταποκρίθηκαν επιτυχώς στην πρόκληση τεράστιων ιατρικών προβλημάτων σε μια διαρκώς εμπόλεμη χώρα, αναπτυσσόμενη και με ανομοιογενή πληθυσμό, αλλά συνέχισαν και την αρχαία εβραϊκή ιατρική παράδοση μέσα από συναρπαστικές ιατρικές ανακαλύψεις (επισυνάπτεται χρονοδιάγραμμα), καθώς και με τη διδασκαλία και την παροχή βοήθειας οπουδήποτε και σε οποιονδήποτε τους ζητήθηκε. Η υγεία λοιπόν, με την ευρύτερη δυνατή έννοια, πιστεύω μπορεί να αποτελέσει πεδίο καταπολέμησης του αντισημιτισμού διεθνώς, και κυρίως, γέφυρα ειρήνης και συμφιλίωσης μεταξύ του Ισραήλ και των γειτόνων του.

Χρονοδιάγραμμα με μερικές μόνο από τις συναρπαστικές ιατρικές ανακαλύψεις, στα 70 χρόνια ιατρικής στο Ισραήλ

  • ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ (1956): Γίνεται για πρώτη φορά στο Ινστιτούτο Βάιζμαν, για τη διάγνωση πιθανών γενετικών ανωμαλιών ή προγεννητικών λοιμώξεων στην ανάπτυξη εμβρύων.
  • ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΑ ΑΙΜΟΠΟΙΗΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (1963): Για πρώτη φορά αναπτύσσονται στο εργαστήριο φυσιολογικά αιμοποιητικά κύτταρα. Η ανακάλυψη αυτή οδηγεί στην ανάπτυξη θεραπευτικών σκευασμάτων, που αυξάνουν τα λευκά αιμοσφαίρια σε καρκινοπαθείς που υποβάλλονται σε χημειοθεραπεία.
  • ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΡΟΝΙΑΣ ΜΥΕΛΟΓΕΝΟΥΣ ΛΕΥΧΑΙΜΙΑΣ (1981): Στο Ισραήλ γίνονται οι πρώτες έρευνες στις μοριακές διεργασίες, που οδηγούν στη χρόνια μυελογενή λευχαιμία (ΧΜΛ). Οι μοριακές διεργασίες που ανακαλύφθηκαν, θα οδηγήσουν στα τέλη της δεκαετίας του ΄90 στην ανάπτυξη του Gleevec – φαρμάκου που παρέχεται σε ασθενείς με ΧΜΛ σε όλο τον κόσμο και έχει αλλάξει τη φυσική (θανατηφόρα ως τότε) πορεία της νόσου.
  • ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ (1996): Η ισραηλινή φαρμακευτική εταιρία Teva Pharmaceuticals, εισάγει το Copaxone. Το φάρμακο αυτό αποτελεί μέχρι και σήμερα την κορυφαία θεραπεία της σκλήρυνσης κατά πλάκας παγκοσμίως, βοηθώντας στη μείωση των υποτροπών της νόσου και μετριάζοντας την εκφυλιστική εξέλιξή της.
  • PILLCAM (1998): Η ισραηλινή φαρμακευτική εταιρία Given Imaging, αναπτύσσει το PillCam – μία ειδική κάψουλα, η οποία με τις ισχυρές κάμερες που διαθέτει «φωτογραφίζει» καρέ καρέ το παχύ έντερο, αναζητώντας πιθανές βλάβες.
  • ΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΑ (2003): Αναπτύσσεται στο νοσοκομείο Χαντασά. Είναι ένα σύστημα μαγνητικής τομογραφίας, ειδικό στον εντοπισμό και τη διάγνωση του καρκίνου του μαστού, χωρίς την ανάγκη επώδυνων επεμβατικών διαδικασιών.
  • ΘΕΡΑΠΕΙΑ PARKINSON (2006): Εγκρίνεται στις ΗΠΑ το ισραηλινής ανακάλυψης φάρμακο Azilect. Το Azilect επιβραδύνει σημαντικά την εξέλιξη της νόσου του πάρκινσον σε νέο-διαγνωσθέντες ασθενείς, αυξάνοντας τη μακροζωία της λειτουργίας του σώματος και του εγκεφάλου και βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής για εκατομμύρια ασθενείς παγκοσμίως.
  • ΤΕΧΝΗΤΙΚΟ ΧΕΡΙ (2009): Ομάδα ερευνητών του πανεπιστημίου του Τελ Αβίβ, τοποθετούν ένα τεχνητό χέρι ευρωπαϊκού σχεδιασμού στο ακρωτηριασμένο άκρο Ισραηλινού. Το χέρι αυτό, εκτός από τη διεξαγωγή περίπλοκων δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανομένης της γραφής, για πρώτη φορά δίνει τη δυνατότητα στον άνθρωπο-φορέα να νιώσει τα δάχτυλά του.
  • ΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΡΑΠΛΗΓΙΚΩΝ (2011): Εγκρίνεται στις ΗΠΑ, η κλινική χρήση της ReWalk, ενός βιονικού εξω-σκελετού που αναπτύχθηκε από την ισραηλινή εταιρία Argo Technologies και που επιτρέπει σε παραπληγικούς να σταθούν, να περπατήσουν και να ανεβαίνουν σκάλες.
  • ΚΡΥΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΓΚΟΥ ΜΑΣΤΟΥ (2011): Η ισραηλινή εταιρία IceCure Medical, εγκαινιάζει το IceSense 3, μια συσκευή που καταστρέφει καλοήθεις όγκους του μαστού με την έγχυση πάγου. Η διαδικασία είναι γρήγορη, ανώδυνη και αναμένεται σύντομα να έχει χρήση και σε κακοήθεις όγκους.
  • ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΕΑΝΙΚΟΥ ΔΙΑΒΗΤΗ (2012): Αναπτύσσεται το DiaPep277. Ένα «ισραηλινό» εμβόλιο, που ρυθμίζει σημαντικά τον διαβήτη τύπου Ι (νεανικό διαβήτη) σε νέο-διαγνωσθέντες ασθενείς.

Πηγή: Ηλίας Πέσσαχ*, Άλεφ 70, Ιούλιος-Αύγουστος-Σεπτέμβριος 2018

*Ηλίας Πέσσαχ, MD, PhD, Αιματολόγος Μετεκπαιδευθείς στο Tel Hashomer (Ισραήλ) και στο Royal Marsden (Μ. Βρετανία), Ακαδημαϊκός Υπότροφος ΕΚΠΑ και Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, Επιστημονικός Συνεργάτης Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου.