Donations

(Φωτογραφία: Η ταβέρνα του Χαΐμ Ναχμία στην οδό Κουντουριώτου στα Ιωάννινα, στις αρχές του 1930. Στην φωτογραφία είναι ο ιδιοκτήτης της ταβέρνας με ένα Χριστιανό φίλο του, τον Παναγιώτη Παναγόπουλο, αξιωματικό του στρατού.)

Η Ζανέτ Ναχμία γεννήθηκε στα Ιωάννινα το 1925 και είναι το τέταρτο από τα έξι παιδιά της οικογένειας του Χαΐμ και της Ρεββέκας Ναχμία. Ο πατέρας της ήταν ένας από τους τρείς Εβραίους ταβερνιάρηδες της πόλης. Η κ. Ναχμία μας ταξιδεύει σε μια χαρούμενη εικόνα της παιδικής της ηλικίας:

«Το σπίτι μας ήταν μέσα στο κάστρο και οι περισσότεροι άνθρωποι στην γειτονιά μας ήταν Εβραίοι. Είχαμε ένα αξιόλογο σχολείο τις Σχολές Alliance Israelite Universelle όπου μαθαίναμε τρεις γλώσσες: Ελληνικά, Εβραϊκά και Γαλλικά. Πήγα σχολείο μέχρι την Πέμπτη Δημοτικού. Δεν το τελείωσα ποτέ, γιατί αρρώστησε η μητέρα μου. Τα Σάββατα ήταν πάντα πολύ όμορφα. Τα σπίτια ήταν καθαρά, οι αυλές, τα παρτέρια, όλα έλαμπαν από καθαριότητα. Μαγειρεύαμε από την Παρασκευή, το Σάββατο δεν κάναμε καμία δουλειά. »

«Ήταν απαραίτητο να΄χουμε μια πίτα για το Σάββατο. Κάποιες φορές ήταν τυρόπιτα ή σπανακόπιτα – τότε τη λέγαμε πίτα με λαχανικά. Το πρωί οι άντρες πηγαίνανε στη Συναγωγή και όταν γυρνούσαν τρώγαμε όλοι μαζί την πίτα. Πάντα είχαμε και ένα πιάτο με κρέας. Ανάβαμε τον φούρνο – τότε τα σπίτια είχαν χτιστούς φούρνους – […] οι γυναίκες ήταν υπεύθυνες για όλα τότε. Οι Παρασκευές και οι Πέμπτες ήταν ιδιαίτερα κουραστικές. Έπρεπε να ετοιμάσουμε το ψωμί. Η μητέρα μου συνήθιζε να σηκώνεται στις 4 τα ξημερώματα για να ζυμώσει και να αφήσει τη ζύμη να φουσκώσει, ενώ παράλληλα είχε ανάψει το φούρνο για να είναι έτοιμος για το ψήσιμο. Μετά έφτιαχνε πολλές άλλες λιχουδιές: έφτιαχνε μπισκότα και στο τέλος έψηνε ακόμα και καρύδια ή στραγάλια για εμάς τα παιδιά.»

“Τα κορίτσια βοηθούσαμε την μητέρα στις δουλειές του σπιτιού. Πλέναμε τα ρούχα, και τις Παρασκευές όσο εκείνη μαγείρευε, καθαρίζαμε εμείς το σπίτι. Τα αγόρια πηγαίνανε στην ταβέρνα του πατέρα μας για να τον βοηθήσουν. Η ταβέρνα ήταν μόνο για άντρες, οι γυναίκες απαγορευόταν να πηγαίνουν εκεί.»

Όταν έγινε η εισβολή, το 1940, πολλοί εβραίοι των Ιωαννίνων πολέμησαν στο Αλβανικό μέτωπο. Όταν ανέλαβαν οι δυνάμεις του Άξονα την κυβέρνηση της χώρας, τα Ιωάννινα ήρθαν στην κατοχή των Ιταλών. Τον Ιούλιο του 1943 η Γερμανία κατέλαβε την πόλη. Στις 25 Μαρτίου του 1944, οι υπολείποντες 1.870 Zanet-Haim-Nahmias-and-friendsΕβραίοι της πόλης οδηγήθηκαν με φορτηγά στη Λάρισα και από εκεί με τρένα στο Άουσβιτς. Το 92% των Ρωμανιωτών Εβραίων των Ιωαννίνων αφανίστηκαν στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης. Αυτή η ιστορική κοινότητα τώρα μετράει λιγότερους από 40 Εβραίους.

(Η Ζανέτ Ναχμία (αριστερά) με δύο από τις φίλες τις στη λίμνη των Ιωαννίνων, λίγο μετά την επιστροφή της από το Άουσβιτς. Ιωάννινα 1945.)

Η Ζανέτ Ναχμία και ο αδερφός της Μιχάλης, ήταν οι μόνοι που επέζησαν από την οικογένειά τους. Η Ζανέτ γύρισε στα Ιωάννινα και ξαναέφτιαξε τη ζωή της. Σήμερα η Ζανέτ μένει στα Ιωάννινα, είναι χήρα, μητέρα δύο παιδιών, γιαγιά τριών παιδιών και προγιαγιά τριών παιδιών. Ολόκληρη η μαρτυρία της είναι βιντεοσκοπημένη και βρίσκεται στο Εβραϊκό Μουσείο Ελλάδος.

Πηγή: www.judaica-europeana.eu/JE_newsletter_gm.html

Φωτογραφίες: Πνευματική Ιδιοκτησία του Εβραϊκού Μουσείου Ελλάδος